ตัวอย่างหลักสูตรวิชาประวัติศาสตร์เกรด5-8 ของการศึกษาวอลดอร์ฟ

หลักสูตรชุดนี้ถือเป็นเพียงแค่แนวทางหนึ่งเท่านั้น อาจจะมีหลักสูตรวอลดอร์ฟที่แตกต่างกันไปบ้าง ผมจะทยอยนำมาลงให้ทีละวิชา โดยบางวิชาอาจมีเนื้อหาครบทุกระดับชั้น บางวิชาอาจมีแค่บางช่วงชั้น เนื้อหาและการใช้ภาษารวมถึงคุณภาพในการแปลอาจไม่สมบูรณ์ เนื่องจากแปลโดยกลุ่มพ่อแม่ที่ตั้งใจจัดการศึกษาวอลดอร์ฟให้ลูกๆของตนเอง แต่น่าจะพอใช้ประโยชน์เพื่อเป็นแนวทางในการไปแสวงหาความรู้เพิ่มเติมต่อไป

History (ประวัติศาสตร์)

จุดหมายสำหรับเกรด5-8

ตั้งแต่เด็กเข้าโรงเรียนในช่วงปีแรกเด็กได้เริ่มเรียนรู้ประวัติศาสตร์ โดยรับรู้เรื่องกษัตริย์ อัศวิน ชาวนา นักบวชจากนิทานที่ครูเล่าเป็นการปูทางสู่การเรียนประวัติศาสตร์ เด็ก ๆ ได้รู้ว่าสิ่งที่เกิดขึ้นในอดีตและปัจจุบันส่งผลถึงสิ่งที่จะเกิดขึ้นในอนาคต ซึ่งเด็กได้จากประสบการณ์ต่าง ๆ ที่ผ่านมาของเด็ก จากเทศกาลที่เกิดขึ้นในรอบปีหรือการเรียนรู้วงจรชีวิตการเกิดสู่การตายในธรรมชาติ

ในเกรด 3 เด็กเรียนรู้ รู้วิธีมาจากการมีชีวิตอยู่ จากการเพาะปลูก การตกปลา การเลี้ยงสัตว์ งานช่างไม้ ฯลฯ เรียนรู้เรื่องการดิ้นรนต่อสู้กับธรรมชาติของมนุษย์จากบัญญัติของพระเจ้า (The Old Testament) และการรวมชาติ ความเจริญรุ่งเรืองของอาณาจักรอียิปต์ ฟาโรห์หรือบาบิโลน ซึ่งเป็นในรูปแบบการเล่าต่อ ๆ กัน

ในเกรด 4 เด็กเรียนรู้เห็นภาพของประวัติศาสตร์ท้องถิ่นจากการศึกษาสภาพแวดล้อม การเดินสำรวจสภาพแวดล้อม ได้เห็นความเป็นอยู่ของผู้คน การไปดูวัด ชมสถานที่สำคัญ ๆ ในประวัติศาสตร์ เช่น วัด พิพิธภัณฑ์ ซึ่งสิ่งเหล่านี้เป็นเรื่องของประวัติศาสตร์ ในการเรียนรู้การวัดระยะ หรือการใช้กริยา(ในภาษาอังกฤษ)ที่มีอดีต ปัจจุบัน อนาคต เป็นการเห็นภาพของช่วงเวลาที่สามารถเชื่อมโยงในการเรียนประวัติศาสตร์ หรือการเรียนรู้เรื่องภูมิศาสตร์ เห็นภาพวัฒนธรรมที่เกิดขึ้นในท้องถิ่นนั้น ๆ รู้ประวัติกลุ่มคนที่อาศัยในพื้นที่นั้น เด็กจะพัฒนาการการรับรู้จากสถานที่ที่ได้เรียนหรือมีประสบการณ์ร่วม เห็นความสัมพันธ์ของการมีชีวิตอยู่ของคนในแต่ละท้องถิ่น ให้รู้ว่าพวกเขาคือใคร ทำอะไร มีชีวิตอย่างไร ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นการเรียนรู้เรื่องประวัติศาสตร์

ในเกรด 5-8 (4yrs.) เด็กเริ่มเรียนรู้สิ่งรอบตัวที่เริ่มห่างออกไปจากสิ่งแวดล้อมที่คุ้นเคย ทั้งในเรื่องของเวลาและสถานที่ (time and space) ในช่วงนี้เริ่มเรียนประวัติศาสตร์ในแนวลึกลับ สิ่งที่เกิดขึ้นในช่วงแรกของความเป็นอยู่ของมนุษย์ จากยุครึ่งเรืองของยุคโบราณ และสิ่งดี ๆ ในยุคกลาง (Middle ages) จนสู่ยุคปัจจุบันรวมถึงการศึกษาเรื่องการเมือง สภาพสังคมของช่วงสมัยนั้น ๆ สิ่งเหล่านี้จะทำให้เด็กรับรู้ว่าการเป็นมนุษย์และการพัฒนาหรือความเปลี่ยนแปลงของมนุษย์เป็นส่วนหนึ่งของประวัติศาสตร์ ในช่วงการเรียน 4 ปีนี้เป็นการเรียนรู้ที่สำคัญที่ควรเน้นเรื่องวัฒนธรรมและสภาพเศรษฐกิจของประวัติศาสตร์

การเรียนรู้การใช้ชีวิตของคนและการใช้ทรัพยากรของโลก การรู้จักใช้ชีวิตร่วมกันของมนุษย์กับโลกใบนี้ การเรียนรู้เริมจากเรื่องลึกลับในอดีตสู่การใช้เครื่องจักรไอน้ำสู่การค้นพบนิวเคลียร์

ชั้นเกรด 5-6 เริ่มประวัติศาสตร์ ในอดีตจนถึงปลายยุคกลาง เรียนชีวประวัติของคนที่สำคัญทั้งดีและไม่ดี

ชั้นเกรด 7-8 เด็กจะสนใจในยุค Modern จนถึงปัจจุบัน ซึ่งควรสอนให้เห็นสภาพการพัฒนา สาเหตุและผลแปลขั้นตอนของช่วงเวลาที่เกิดขึ้น การค้นพบ การสร้างสิ่งประดิษฐ์ในยุคปฏิวัติอุตสาหกรรม(Industrial Revolution)

เกรด 7

ในช่วงอายุนี้เด็กเริ่มสร้างสะพานเชื่อมต่อกับโลกภายนอก โดยวิธีการตัดสินของตัวตนเอง การนับถือ หรือความสัมพันธ์กับครูจะน้อยลง ฉะนั้นวิธีการสอนต้องเปลี่ยนไป ต้องสอนให้เด็กเขารับรู้เรื่องของประวัติศาสตร์ จากการเข้าใจของเด็กเอง เด็กควรเรียนรู้ประวัติศาสตร์จากรู้แบบหลายหลาก รูปแบบของวัฒนธรรม การพัฒนาเทคโนโลยี มีอิทธิพลต่อเหตุการณ์ของประวัติศาสตร์ สิ่งสำคัญในการสอนคือต้องทำให้เด็กตื่นและให้เด็กมีความสนใจต่อโลก ซึ่งการสอนต้องค่อย ๆ ทบทวนสิ่งที่เกิดขึ้นในอดีตให้สัมพันธ์กับความเป็นตัวตน เหตุการณ์และประสบการณ์ต่าง ๆ

สอนให้เด็กรู้เรื่องการค้นพบ การประดิษฐ์ เกี่ยวกับศิลปะ การค้าขายแบบใหม่ การศาสนาแบบใหม่ สิ่งที่ไม่เคยมีมาก่อน สอนให้เด็กรู้วิธีคิดแบบใหม่ของยุคฟื้นฟูศิลปะวิทยาการ(Renaissance) ที่เกี่ยวข้องกับโลกในความรู้สึกของเด็ก การตระหนักรู้เรื่องการฝึกการใช้เครื่องกล และสิ่งเทคนิคต่าง ๆ ในขณะที่ยังเชื่อมโยงกับสิ่งมหัศจรรย์ ความน่าสงสัย สิ่งศักดิ์สิทธิ์ในอดีต

แนะนำหัวข้อที่เรียน

เรียนประวัติศาสตร์เกี่ยวกับผู้ที่บุกเพิกหาดินแดนใหม่ และศึกษาถึงปัญหา

o การล่าอาณานิคมและความเกี่ยวพันของแต่ละดินแดน เช่นBartolome’ de lasCasa เรื่องของ Columbus, Magellan, Sir Walter Raleigh, Francis Drake

การสร้างการพิมพ์ (การประดิษฐ์สิ่งพิมพ์ที่ทันสมัยในยุค Modern จนถึงยุคปัจจุบัน ให้รู้ถึงสาเหตุและผลของการประดิษฐ์สิ่งพิมพ์ หรือสิ่งประดิษฐ์เกี่ยวกับ การทำการธนาคารนานาชาติ การค้าขาย
ยุคฟื้นฟูศิลปะวิทยาการ การเกิดของ Florence, Humanism ซึ่งมีผลสะท้อนคุณค่า Classic Values
ตัวอย่างของการเกิดวิทยาศาสตร์ยุค Modern เช่น Galileo, Kepler, Copernicus.
เรื่องของ Joan of Arc ชีวิตเหตุการณ์ของวีรกรรมของเธอ
Jan Hus, Martin Luther เรื่องของผู้นำทางศาสตร์แบบใหม่
การเกิดของตระกูลการค้าที่สำคัญเช่น the Fugger family, the Medicis, the Hansa League.
The English Reformation และ Elizabethan Age, Henry VIII, Elizabeth I , The Spanish Armada, Sir Walter Raleigh, Jame I, Shakespeare’s life
The Thirty Year’s War
The Plague
Land enclosures and the wool industry.

เกรด 8

ในชั้นนี้ควรสอนโดยพยายามนำเรื่องประวัติศาสตร์ เข้ามาสู่ยุคปัจจุบัน ตัวอย่างของสิ่งประดิษฐ์ที่ยิ่งใหญ่ในยุคปัจจุบัน หรือการพัฒนากาต่าง ๆ ของการแพทย์ในเรื่องยา เคมี การขนส่ง การค้าต่าง ๆ และปัญหาในทางตรงข้ามที่เกิดขึ้น เช่น ปัญหาคนจนกรรมกร การบุกรุกสำรวจแร่ ปัญหาดินแดนของคนที่บุกรุก ล่าอาณานิคมกับคนพื้นถิ่น สิ่งที่เน้นในการเรียนชั้นนี้คือ การให้เด็กมีประสบการณ์ของปัจเจกชนในการเจริญเติบโตอย่างรวดเร็วของโลก ประวัติศาสตร์ควรสอนโดยผ่านการย่อและเรื่องราวที่มีสีสัน สนุกจากการแสดงรูปลักษณะนิสัยใจคอของคนที่เป็นเครื่องหมายแสดงยุคสมัยนั้น ๆ

แนะนำหัวข้อที่เรียน

เรียนเรื่องที่เข้าสู่ปัจจุบันให้เน้นการเปลี่ยนแปลงของชีวิตมนุษย์ที่เกิดจากยุคปฏิวัติอุตสาหกรรมและเทคโนโลยี่สมัยใหม่ (Industrial Revolution และ New Technology) โดยสอนด้านอาการสิ่งที่เกิดขึ้นตามเหตุผลไม่ต้องยึดกับตารางเวลาทางคณิตศาสตร์ สิ่งที่เป็นข้อมูลทางชีวประวัติ ผู้สังเกตการณ์ จากสื่อสิ่งพิมพ์ วรรณกรรมที่เล่าหรือเกี่ยวพันกับยุคสมัยนั้น ๆ
การค้นพบอเมริกา ผู้บุกเบิกคือ Pilgrim Fathers ภาพการเมืององค์ประกอบและแนวความคิดในเรื่องการค้าทาสและสงครามกลางเมือง การต่อต้านของคนพื้นถิ่น ชีวประวัติของRed Cloud, Geronimo การสงครามระหว่าง little Big Horn and Wounded Knee.
ประวัติของ Mahatma Gandhi, Florence Nightingale, Dr.Livingstone, Marcus Garvey.
สภาพสังคมของการทำงานในโรงงาน แรงงานเด็ก การขนส่ง
การอพยพครั้งใหญ่ที่เข้ามาในอเมริกา
การสร้างสิ่งประดิษฐ์ เครื่องจักรไอน้ำ James Watt, George Stevenson, Eli Whitney’s cotton gin
สิ่งประดิษฐ์ เทคโนโลยีใหม่ ๆ เช่นโทรเลข โทรศัพท์ ไฟฟ้า ฯลฯ
สงครามโลกครั้งที่ 1 ชีวิตในช่วงการรุกราน
อัตชีวประวัติของคนสำคัญควรเห็นภาพรวม ๆ ของเหตุการณ์ในช่วงชีวิตของคนนั้น ๆ

o เลนินในช่วงปฏิวัติรัสเซีย Lenin ในช่วง Russian Revolution
o Wilfred Owen (the Poet)
o Hitler การเกิดของ Nazism
o Mao Zedong เหมาเซตุงและการปฏิวัติวัฒนธรรม
o Martin Luther King
o Nelson Mandela

อัตชีวประวัติเหล่านี้ควรสมดุลกันกับชีวประวัติของผู้ร่วมเหตุการณ์อื่น ๆ เช่นเหยื่อผู้เคราะห์ร้ายหรือ การใช้งานวรรณกรรมบันทึกเรื่องราว

o Anne Frank , Jacques Lusseyran (And There Was Light อัตชีวประวัติของวีรบุรุษของคนตาบอดของ French Resistance.)
o Laurens van de Post ( The Seed and the Sower, เรื่องราวชีวิตของคุกในญี่ปุ่น)
o John Hersey, (Hiroshima, เรื่องของผู้รอดชีวิต 6 คน)
o Benjamin Wilkomenski
o Primo Levi

กำแพงเมืองเบอลิน สงครามเย็น (Cold War) สงครามเกาหลี-เวียดนาม การเปลี่ยนแปลงในอเมริกาใต้และอเมริการกลาง การทุบกำแพงเบอร์ลิน การล่มสลายของรัสเซีย
สงครามโลกครั้งที่ 1-3 ปัญหา North-South (การค้ากาแฟ การสำรวจน้ำมัน…….)
ปัญหาสภาพแวดล้อม Rainforest จากการทดลองนิวเคลียร์ มลพิษทางสิ่งแวดล้อม
การเคลื่อนไหวหาเอกราช สงครามศาสนา (The Civil Rights Movement and Martin Luther King)
Nelson Mandela, Fidel Castro, Vietnam, ปัญหาอิสราเอล-ปาเลสไตน์ Northern Ireland.

เกรด 9 จุดมุ่งหมาย

ในเกรด 9 เรียนเรื่องยุค modern ถึงยุคปัจจุบัน เด็กชั้นโตขึ้น วิธีการเรียนควรมีหลากหลาย เช่นมีการคุยกับนักประวัติศาสตร์ หรือวิธีการเรียนรู้ใหม่ ๆ ครูควรสอนเรื่องความจริงของประวัติศาสตร์ให้เด็กเห็นจากเรื่องราวที่แสดงออกมา ไม่ใช่สอนแบบครูเป็นผู้รู้แจ้ง มีการวิเคราะวิจารณ์ ตั้งคำถาม ให้เด็กค้นหาจากแหล่งข้อมูลหลายหลาก จากมุมมองหลายความเป็น เช่นจากมุมมองของคนงานกรรกรหรือจากเจ้าของโรงงาน จากนักต่อสู้ในยุคสมัย หรือค้นหาจากข่าวสารในหนังสือพิมพ์หลาย ๆ ฉบับ แบบฝึกหัดค้นข้อมูลเหล่านี้ควรนำมาวิเคราะห์เหตุการณ์ณืในเรื่องการปกครอง การเมือง

ในการสอนเกรด 9 เป็นเรื่องที่เรียนมาก่อนในเกรด8 คือยุค modern ถึงปัจจุบัน แต่เน้นในแนวคิดที่เป็นการขับเคลื่อนหรือการพัฒนาเปลี่ยนแปลงของยุคสมัยจากยุคศตวรรษที่ 15 ถึงปัจจุบัน

ยุคศตวรรษที่ 15/16 เป็นการขยายอาณานิคมของมนุษยชาติ

ยุคศตวรรษที่ 17 การเปลี่ยนแปลงจากโครงสร้างสังคมยุคเก่าสู่การเมืองยุคใหม่

ยุคศตวรรษที่ 18 วิธีการคิดของยุครุ่งเรืองของยุโรปและอเมริกา

ยุคศตวรรษที่ 19 การเปลี่ยนแปลงพัฒนาของประวัติหลายหลากของกลุ่มหลายแบบ

ยุคศตวรรษที่ 20 ประวัติศาสตร์ยุคเก่าก่อนที่เกี่ยวเนื่องการเป็นศัตรูกันของคอมมิวนิสต์ ฟาสส์ซิส แคปปิเตอร์ลิส การพัฒนาเศรษฐกิจ ความตึงเครียดของสงครามโลกครั้งที่1,2 และสงครามเย็น

การศึกษาการเปลี่ยนแปลงของประวัติศาสตร์ยุคต่าง ๆ จนถึงปัจจุบันเป็นการทำความเข้าใจโลกปัจจุบัน ซึ่งเด็กอายุ 15 ปีสามารถรับรู้ได้ และการเรียนประวัติศาสตร์สำหรับช่วงอายุนี้ ควรให้เด็กสามารถเห็นแนวคิดและความน่าจะเป็นของอนาคตได้ ซึ่งการวิเคราะห์ประวัติศาสตร์ modern นี้ ทำให้เด็กเห็นภาพสังคมต่าง ๆ ในเรื่องความไม่ยุติธรรม การใช้สิทธิเสีรีภาพในสังคม เด็กรับรู้และสามารถมีข้อเสนอแนะหาทางออกของปัญหาสภาพสังคมที่เข้มแข็ง

บทเรียนที่ควรเรียน

เริ่มจากหัวข้อข่าวในแต่ละวัน ให้เด็กเห็นเหตุการณ์ว่าเด็กเป็นใคร รู้อะไร เข้าใจอะไรบ้างในยุคปัจจุบัน แล้วค่อย ๆ สอนย้อนสู่ประวัติศาสตร์ในอดีต
สอนยุคศตวรรษีที่ 20 เรื่องการล่มสลายของอาณาจักร เช่นยุคคอมมิวนิสต์ที่ล่ม ยุคสงครามเย็น เห็นภาพรวม ๆ ของทั่วโลก
เห็นภาพของการรับรู้เรื่องประวัติศาสตร์ที่รวมถึงสภาพวัฒนธรรม การคิดเทคโนโลยี สภาพเศรษฐกิจ เห็นภาพทั้งด้านดีและไม่ดี
แนวคิดของความยุติธรรม สิทธิการต่อสู้ สิทธิมนุษยชนจากอดีตถึงปัจจุบัน
การพัฒนาอุตสาหกรรม การพัฒนาการขนส่ง การจัดการของชุมชย เศรษฐกิจโลก
แนวคิดเรื่องสังคมยุคต่าง ๆ เช่น Marx และ Engels การตั้ง trade Unions ระบบคอมมิวนิสต์ในศตวรรษที่ 20 การเปลี่ยนของรัสเซีย การล่มสลายของรัสเซีย
สงครามโลกครั้งที่ 1 ในเหตุการณ์ที่เกิดภายในและภายนอกยุโรป
สงครามโลกครั้งที่ 2 ศึกษาภูมหลังทางการเมือง เหตุการณ์ที่เกิดและผลสรุป
การรวมกลุ่มของสหประชาชาติ (United Nation) NATO แนวความคิดและปัญหา
ปัญหาของระบบสมบูรณาญาสิทธิราช การสร้างชาติ ศาสนา ปัญหาความขัดแย้งใน….